Από τα Φώτα του Καμπαρέ στη Σαμοθράκη των 70s: Μια Ιστορία Ελευθερίας

Η Ζωή στο Καμπαρέ και η Ψευδαίσθηση της Θεάς

Το φως του ήλιου στη Σαμοθράκη δεν είχε καμία σχέση με τα ροζ και κόκκινα νέον του μαγαζιού. Στο καμπαρέ, κάτω από τις τεχνητές σκιές, η ύπαρξή μου οριζόταν από το βλέμμα του άλλου. Ήμουν η «θεά» τους, ένα κατασκευασμένο είδωλο κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της ανδρικής φαντασίωσης. Θυμάμαι ακόμα τα μάτια τους, καρφωμένα με μια μίξη λαγνείας και δέους πάνω μου κάθε φορά που άλλαζα πόδι, σταυρώνοντάς τα αργά, ή όταν έσκυβα ελαφρώς και το βαθύ ντεκολτέ μου αποκάλυπτε ακριβώς όσα χρειαζόταν για να τους πάρω τα μυαλά. Πλήρωναν αβέρτα, κερνούσαν το ένα ποτήρι κονσομανσιόν μετά το άλλο, μόνο και μόνο για να εξαγοράσουν λίγα λεπτά ψευδαίσθησης. Για εκείνους, η παρουσία μου δίπλα τους ήταν μια επιβεβαίωση της ισχύος τους· για μένα, μια οικονομική συναλλαγή όπου το σώμα μου γινόταν το σκηνικό και η γοητεία μου το νόμισμα. Είχα μάθει να επιβιώνω μετατρέποντας τη γυναικεία μου φύση σε όπλο και οχυρό μαζί, πιστεύοντας πως η δύναμη κρύβεται στον έλεγχο που ασκούσα πάνω στις αδυναμίες τους.

Όταν όμως το μαγαζί έκλεισε για καλοκαίρι, μάζεψα τις βαλίτσες μου και βρέθηκα στη Σαμοθράκη, στα τέλη της δεκαετίας του '70. Εκεί, τοποθετημένη έξω από το γνώριμο, προστατευτικό μου πλαίσιο, ήρθα αντιμέτωπη με έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, που κλόνισε συθέμελα όσα πίστευα για τους ανθρώπους και, κυρίως, για τον εαυτό μου.

Στο νησί συνάντησα μια κοινότητα που λειτουργούσε με εντελώς άλλους κώδικες: χίπηδες με ελεύθερα μαλλιά, ροκάδες με φθαρμένα τζιν, άντρες και γυναίκες που έμοιαζαν να έχουν δραπετεύσει από τη συμβατική κοινωνική πραγματικότητα της εποχής. Στην αρχή, η παρουσία τους μου προκάλεσε μια βαθιά εσωτερική αμηχανία. Είχα συνηθίσει σε μια κοινωνία αυστηρά ιεραρχική και πατριαρχική, όπου η γυναίκα στο δικό μου επάγγελμα ήταν ταυτόχρονα επιθυμητή και περιθωριοποιημένη. Αυτά τα παιδιά, όμως, κουβαλούσαν μια άλλη κουλτούρα. Διέθεταν μια συγκροτημένη μόρφωση, όχι απαραίτητα ακαδημαϊκή, αλλά ουσιαστική, σφυρηλατημένη μέσα από το διάβασμα, την αμφισβήτηση και τις έντονες πολιτικές και κοινωνικές ανησυχίες της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Το Καλοκαίρι των 70s στη Σαμοθράκη: Η Ανακάλυψη ενός Άλλου Κόσμου

Σε αυτόν τον νέο μικρόκοσμο, το «στήσιμο» δεν είχε καμία αξία. Η στρατηγική της αποπλάνησης που χρησιμοποιούσα στο μαγαζί —το μελετημένο βλέμμα, η στάση του σώματος, η απόσταση που κρατάει τον άλλον σε εγρήγορση— εδώ ήταν άχρηστη, σχεδόν γραφική. Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι γύρω μου δεν προσπαθούσαν να με κατακτήσουν, ούτε να με καταναλώσουν ως αντικείμενο. Τους ήταν αδιάφορη η βιτρίνα. Αυτό που αναζητούσαν με μια σχεδόν παιδική, αλλά ταυτόχρονα ώριμη ειλικρίνεια, ήταν το τι είσαι.

Η ψυχολογική μετατόπιση μέσα μου ήταν βίαιη αλλά λυτρωτική. Ένιωσα προστατευμένη χωρίς τα «όπλα» μου. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν ανοιχτοί σε έναν αυθεντικό διάλογο, όπου η δική μου εμπειρία ζωής δεν αντιμετωπιζόταν με προκατάληψη ή οίκτο, αλλά ως μέρος της πολυπλοκότητας του κόσμου που ήθελαν να αλλάξουν. Δεν υπήρχε η ανάγκη της επικύρωσης μέσω της σεξουαλικής έλξης. Υπήρχε μόνο η ανάγκη της σύνδεσης.

Κάθε βράδυ, η παραλία μεταμορφωνόταν σε ένα τελετουργικό ελευθερίας. Ανάβαμε μεγάλες φωτιές και οι κιθάρες έδιναν τον ρυθμό. Άντρες και γυναίκες, γινόμασταν ένα σώμα γύρω από τις φλόγες, τραγουδώντας για ελευθερία, έρωτα και ανατροπή. Χορεύαμε ξυπόλυτοι στην άμμο, και μέσα σε εκείνη τη ζέστη της φωτιάς και της συλλογικότητας, ένιωσα να διαλύεται η μοναξιά που κουβαλούσα από το μαγαζί. Στο καμπαρέ ήμουν μόνη ανάμεσα σε πολλούς· στη Σαμοθράκη ήμουν μαζί με τους πολλούς, χαμένη μέσα σε μια κοινή ανθρώπινη εμπειρία. Δεν χρειαζόταν να κάνω κονσομανσιόν στην ίδια μου την ύπαρξη, δεν χρειαζόταν να πουλήσω προσοχή για να πάρω αποδοχή.

Αυτή η ανάμνηση από τις διακοπές, με αυτά τα παιδιά που αντιμετώπιζαν τη ζωή όχι σαν μια σειρά από συναλλαγές, αλλά σαν μια ανοιχτή υπόσταση γεμάτη νόημα, ρίζωσε βαθιά μέσα μου. Έκτοτε, όσα χρόνια κι αν πέρασαν, όσα φώτα κι αν άναψαν ή έσβησαν στις πίστες, εκείνο το καλοκαίρι παραμένει ο δικός μου εσωτερικός φάρος. Μια αξέχαστη υπενθύμιση πως κάτω από το κοινωνικό προσωπείο που μας φοράνε ή επιλέγουμε να φορέσουμε, υπάρχει πάντα η δυνατότητα να ζήσουμε ζωντανοί, ελεύθεροι και απόλυτα αληθινοί.